تشریح مهم‌ترین اقدامات معاونت مسکن و ساختمان در حوزه مسکن

معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی بخشی از مهم‌ترین اقدامات و برنامه‌هایی که در ابتدای شروع به کار وی در دولت یازدهم در مجموعه وزارت راه و شهرسازی و در حوزه مسکن انجام شد و تکمیل بخشی از آن‌ها تا به امروز نیز ادامه دارد، را تشریح کرد.

حامد مظاهریان معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی درباره بخشی از مهم‌ترین اقدامات و برنامه‌هایی که در ابتدای شروع به کار وی در دولت یازدهم در مجموعه وزارت راه و شهرسازی و در حوزه مسکن انجام شد و تکمیل بخشی از آن‌ها تا به امروز نیز ادامه دارد، نکاتی را ارائه کرد.

مظاهریان گفت: اقداماتی که معاونت مسکن و ساختمان در بخش مسکن در شروع دولت یازدهم، مدنظر داشت این بود که ارزیابی دقیقی از بازار، نیازها و مسائل مرتبط با آن انجام دهد. مجموعه ارزیابی‌ها منجر به تهیه طرح جامع مسکن به‌عنوان نقشه راه کشور در حوزه مسکن تا افق ۱۴۰۵ شد. برنامه عملیاتی طرح جامع مسکن در شهرها بر روی نظام تأمین مالی برای خانه اولی‌ها، ساکنان بافت‌های فرسوده میانی شهرها و حاشیه نشینان متمرکز است.

معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی افزود: آنچه که از چهره نمایی وضعیت مسکن حاصل شد این مطلب بود که تقویت قدرت خرید خانوار در حوزه مسکن، موضوعی کلیدی است. با توجه به محدودیت‌های بودجه‌ای، تقویت قدرت خرید خانوار با طراحی نظامی مبتنی بر پس‌انداز اولویت یافت. صاحب‌خانه شدن از طریق پس‌انداز و سپس اخذ وام خرید یکی از متداول‌ترین روش‌ها برای خانوارهاست که در طی دولت‌های نهم و دهم فراموش شده بود. این روش مهم و امکان‌پذیر بار دیگر در دولت یازدهم موردتوجه واقع شد.

مظاهریان ادامه داد: در سال ۹۴ صندوق پس‌انداز یکم راه‌اندازی شد. در حال حاضر که دو سال از تأسیس صندوق می‌گذرد آمار قابل توجه است و نشان می‌دهد که این صندوق بسیار موفق عمل کرده است. تا به امروز، بیش از ۲۱۸ هزار نفر در این حساب، پس‌انداز کرده‌اند و تاکنون رقمی حدود ۴هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان در صندوق پس‌انداز مسکن سپرده‌گذاری شده است. اهمیت حساب پس‌انداز یکم این است که به رفتار اقتصادی خانوار ایرانی نظم خواهد داد. از نقطه نظر تأثیرپذیری بر بازار، بانک در زمان سررسید پرداخت وام دو برابر رقم پس‌انداز شده را برای خرید در اختیار صاحب حساب قرار خواهد داد میزان وام به همراه مبلغ پس‌انداز شده اولیه در مجموع میزان نقدینگی را که ظرف یک سال آینده و از طریق صندوق پس‌انداز یکم در بازار مسکن تزریق خواهد کرد را به بیش از ۱۴هزار میلیارد تومان خواهد رساند. این نقدینگی اتکایی به بودجه دولت نداشته و بر مبنای پس‌انداز خانوار و تجهیز منابع توسط بانک انجام خواهد شد.

به گفته این مقام مسئول، در این حساب در ماه گذشته روزانه بیش از ۹۰۰ نفر حساب باز کرده‌اند که این رقم قابل توجهی است.

معاون مسکن و ساختمان در بیان دیگر راهکارها برای حوزه مسکن به افزایش سقف تسهیلات خرید اشاره کرد و افزود: در ابتدای دولت یازدهم سقف تسهیلات خرید مسکن ۲۰ میلیون تومان به ازای یک واحد مسکونی بود که  در حال حاضر این رقم به ۱۶۰ میلیون تومان برای تهران، ۱۲۰ میلیون تومان برای مراکز استان و شهرهای بالای ۲۰۰ هزار نفر جمعیت و ۸۰ میلیون تومان برای شهرهای کوچک افزایش پیدا کرده است که این ارقام می‌تواند حدود ۵۰ درصد قیمت مسکن را در تهران و ۸۰ درصد در شهرهای کوچک را پوشش دهد.

مظاهریان در ادامه گفت: تک‌رقمی کردن نرخ سود بانکی گام دیگری بود که دولت یازدهم در حوزه مسکن برداشت. می‌دانیم که سودهای بانکی در ابتدا شروع به کار دولت یازدهم، رقم‌های بالایی بود ولی هم‌اکنون نرخ سود تسهیلات صندوق پس‌انداز یکم در بافت‌های فرسوده به ۸ درصد و در سایر بافت‌ها ۹.۵ درصد رسیده است که کمترین میزان نرخی است که در بازار وجود دارد.

در کنار تقویت قدرت خرید خانوار میزان تسهیلات برای ساخت مسکن هم افزایش قابل توجهی داشته و به ۱۲۰ میلیون تا ۱۵۰ میلیون تومان به ازای هر واحد در حال ساخت افزایش یافته است.

وی یادآور شد: دستاورد دیگر دولت دوازدهم ثبات در قیمت مسکن است. دولت از هرگونه اقدامی که منجر به افزایش ناگهانی قیمت در بازار مسکن شود ممانعت به عمل آورده و قیمت مسکن برای مثال در شهر تهران در دوره چهارساله دولت یازدهم تنها حدود ۱۰ درصد رشد پیدا کرده است. در حالی که این میزان در دوره هشت‌ساله ۸۴ تا ۹۲ در حدود ۵۰۰ درصد افزایش داشت. همچنین، قیمت زمین هم در چهار سال گذشته ثبات داشته و درحالی‌که در دوره ۸۴ تا ۹۲، قیمت زمین ۷۰۰ درصد افزایش را تجربه کرد در این دوره تنها رشد قیمتی حدود ۲ درصد را نشان می‌دهد.

مظاهریان تکمیل مسکن مهر را از دیگر برنامه‌های مسکنی دولت یازدهم برشمرد و گفت: واقعیت این است که در دوره‌ای دولت یازدهم آمد که تنگناهای مالی بانکی خود را نشان داده بود و بانک‌ها در کمک به پروژه‌ها محدودیت داشتند توانست در همین دوره، ۸۲۶ هزار واحد مسکن مهر در دولت یازدهم تکمیل و افتتاح کند.

وی ادامه داد: خدمات زیربنایی موضوع دیگری بود که مسکن مهر از آن رنج می‌برد. تعداد مدارس، مراکز بهداشتی-درمانی، مسجد، کلانتری، مراکز خرید و ورزشی در حد نازلی بود که خوشبختانه آمار گویایی وجود دارد که ساخت این مراکز در دولت یازدهم در مسکن مهر به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کرد.

معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی همچنین گفت: فعالیت دیگری که در دولت یازدهم انجام شد ایجاد و توسعه ابزارها و نهادهای مالی مورد نیاز بخش مسکن بود که فقدان آن را در سیستم‌های تأمین مالی حس می‌شد. یکی از ابزارهای ایجاد و توسعه نهاد مالی، راه‌اندازی بازار رهن ثانویه بود که این ابزار مهم در سیستم بانکی ما شناخته شده نبود و کار نمی‌کرد. خوشبختانه با پیگیری‌های وزارت راه و شهرسازی، مصوبات لازم گرفته شد و تاکنون، ۳ هزار میلیارد ریال اوراق رهنی در بازار بورس عرضه شده است و برای سال جاری نیز در حال پیگیری هستیم تا ۳ برابر میزان سال گذشته اوراق رهنی منتشر شود.

مظاهریان افزود: راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری زمین و ساختمان،  ابزار دیگری بود که به کار گرفته شد. هدف این صندوق‌ها این بود که بشود از طریق بازار بورس برای بخش مسکن تأمین مالی کرد که باز هم در گذشته این امکان فراهم نبود. خوشبختانه باز هم مصوبات و آیین‌نامه‌های لازم برای این قضیه اخذ شد و این صندوق‌ها، در حال حاضر در شهرهای تهران، اراک، تبریز و شهرری ایجاد شده است و فکر می‌کنیم یکی از ابزارهای مهمی است که سازندگان مسکن می‌توانند از آن استفاده کنند.

معاون مسکن و ساختمان هدف کارکرد صندوق های املاک و مستغلات را تعریف کرد و گفت: صندوق‌های املاک و مستغلات نوعی صندوق سرمایه‌گذاری است که به‌منظور کسب سود، سبدی از دارایی‌های مبتنی بر املاک و مستغلات را خرید، ایجاد و در بازار اجاره اداره می‌کند. سود حاصل از سبد سرمایه‌گذاری میان سهام‌داران صندوق سرمایه‌گذاری مستغلات توزیع می‌شود و هدف از راه‌اندازی این صندوق‌ها، تقویت سمت تقاضا است.

به گفته وی، استفاده از لیزینگ در تأمین مالی بخش مسکن موضوع دیگری است که این هم خوشبختانه مصوبات آن از شورای پول و اعتبار گرفته شده و این ابزار جدیدی است که وارد بازار مسکن شده و در سال‌های آینده جایگاه مستحکمی در تأمین مالی برای خریداران مسکن خواهد داشت.

مظاهریان ادامه داد: برنامه‌های دیگری که وجود دارد تدوین دستورالعمل صندوق‌های املاک و مستغلات و تدوین دستورالعمل مؤسسات مالی و پس‌انداز منطقه‌ای خواهد بود که این‌ها هم ابزارهای دیگری است که باید در سال جاری پیگیری شود که به نتیجه برسد.

وی همچنین از اصلاح قانون پیش فروش آپارتمان خبر داد و گفت: اصلاح قانون پیش فروش ساختمان هم از جمله موضوعاتی است در دستور کار قرار دارد. در ایران یکی از تجربیات موفق در نظام تأمین مالی مسکن، پیش فروش ساختمان است که در فرهنگ ما  نیز نهادینه شده است.  وی خاطرنشان کرد: قانونی که تصویب شده موانع جدی در انجام پیش فروش ایجاد کرده است. خوشبختانه پیش نویس اولیه این اصلاحیه در مجلس، انجام شده است و به نظر می‌رسد قانون جدید در سال جاری عملیاتی بشود.